Jeśli ktoś zrobiłby ankietę i spytał się grupy losowych osób, co wywołuje największy lęk podczas latania samolotem, na bardzo wysokim miejscu z pewnością znalazłyby się turbulencje. Co to jednak tak naprawdę jest i czy naprawdę jest się czego bać?
Turbulencje – co to tak właściwie jest?
Na początku należy odpowiedzieć sobie na jedno kluczowe pytanie – co to są turbulencje w samolocie? Krótka odpowiedź na to pytanie brzmi: wzmożone i nierzadko chaotyczne ruchy mas powietrza występujące wokół samolotu. Aby jednak zrozumieć tę słownikową definicję, należy pochylić się nad prawami fizyki.
Masy powietrza poruszają się z różną prędkością i w różnych kierunkach, a także różnią się od siebie temperaturą. Cieplejsze powietrze jest rzadsze, a przy okazji kieruje się ku górze. O tym dowiesz się więcej w dalszej części artykułu. W skrócie więc turbulencje to moment, w którym samolot wpada w zawirowania lub „wskakuje” w inny prąd powietrza.
Jakie są przyczyny turbulencji podczas lotu?
Turbulencje w samolocie, jak wspomniano już wyżej, to zjawisko powszechne. Może ono występować na każdej wysokości i w każdych warunkach atmosferycznych. Przyczyny turbulencji mogą być różne, choć efekt z reguły jest taki sam.
Turbulencje termiczne powstają, kiedy ciepłe powietrze unosi się, a zimne opada, czemu towarzyszą nieregularne ruchy powietrza. Turbulencje mechaniczne są natomiast powodowane przez przeszkody terenowe, takie jak góry czy wybrzeża, które powodują zmiany kierunku ruchu powietrza. Takie zakłócenia mogą też występować w pobliżu frontów atmosferycznych, gdzie spotykają się różne masy powietrza. Na dużych wysokościach zaś przyczyną mogą być zawirowania powietrza i różnice prędkości wiatru. Tego typu zakłócenia nazywane są turbulencjami czystego nieba.
Rodzaje turbulencji – jak można je podzielić?
Wiesz już, co to są turbulencje w samolocie i co może je wywoływać. Przed chwilą pojawiło się hasło „turbulencje czystego nieba”, co oczywiście sugeruje, że odmian jest więcej. Rozróżnienie najczęściej dotyczy przyczyn pojawiania się zakłóceń prądów powietrza, lecz zdecydowanie warto poznać fachowy podział. Koniec końców, częstym źródłem obaw w przypadku lotów jest strach przed nieznanym!
- Termiczne – wywołane przez ruchy powietrza o innej temperaturze. Nagrzane przez słońce lub grunt powietrze unosi się w wyższe partie atmosfery, a chłodniejsze analogicznie opada. Masy mogą również się ze sobą mieszać, co również powoduje mocne zawirowania prądów.
- Wiatrowe – wywołane przez ruchy powietrza o znacznie różnych prędkościach. Często powodem są fronty atmosferyczne czy zjawiska pogodowe, takie jak komórki burzowe.
- Mechaniczne – wywołane przez przemieszczanie się mas powietrza nad przeszkodami terenowymi, np. górami, wybrzeżami czy budynkami.
- Strumieniowe – związane z silnymi prądami strumieniowymi w górnych warstwach atmosfery. Często wykorzystywane na korzyść samolotów podczas lotów międzykontynentalnych z uwagi na bardzo wysoką prędkość.
- Czystego nieba (CAT) – wywołane nagłymi zmianami prędkości lub kierunku wiatru, mogą wywoływać charakterystyczne uczucie uskoku.
- Śladu aerodynamicznego – zaburzenia ruchu mas powietrza wywołane przez inne samoloty.
Czy turbulencje są niebezpieczne?
Mnóstwo osób, które nie miało zbyt dużego doświadczenia z lataniem, może być wystraszonych nie tylko pierwszymi napotkanymi w swoim życiu turbulencjami, ale samą ich wizją. Czy turbulencje są niebezpieczne i czy naprawdę trzeba się ich bać?
Nagłe wibracje, drgania czy szarpnięcia na wysokości kilkunastu kilometrów mogą tworzyć niepokojący obrazek. Rzeczywistość nie jest jednak tak przerażająca. Jeśli chodzi o turbulencje, samolot jest gotowy na wszelkie trudności. Nawet mocne zawirowania nie są niebezpieczne dla nowoczesnych maszyn. Współczesne samoloty są projektowane i testowane pod kątem wytrzymałości na ekstremalne warunki, a ponadto w lotnictwie wypracowano szereg procedur, które zmniejszają wpływ turbulencji na bezpieczeństwo podróży. Turbulencje stanowią jedynie niedogodność dla pasażerów i załogi, porównywaną często do najechania na dziurę w drodze podczas jazdy samochodem.
Nie oznacza to jednak, że turbulencje można lekceważyć. Zdarza się, że powodują one urazy wśród pasażerów, ale doświadczają ich przede wszystkim osoby, które nie mają zapiętych pasów lub nie stosują się do poleceń załogi. Nic dziwnego, że wiedząc, co to turbulencje i jaka jest ich natura, wiele osób pozostawia zapięte pasy na cały czas podróży.
Sprawdź także: Jakie są przeciwwskazania do lotu samolotem? Kiedy warto odpuścić taką podróż?
Skąd piloci wiedzą, gdzie i jak mocne są turbulencje?
Bardzo doświadczeni piloci, którzy na danych trasach spędzili setki lub tysiące godzin, umieją przewidywać, gdzie potencjalnie mogą wystąpić turbulencje. Samolot jest jednak wyposażony w systemy, które z wyprzedzeniem informują załogę. Ta zaś może przygotować pasażerów na drgania bądź wstrząsy.
W ruchu lotniczym piloci regularnie informują centra kontroli lotów o napotkanych zawirowaniach. Dzięki temu kontrolerzy mogą poinformować inne załogi o turbulencjach. Dostępne są również czujniki EDR, które pozwalają automatycznie nakazać pasażerom, by wrócili na miejsce i zapięli pasy, a także radary, które umożliwiają wykrycie potencjalnych turbulencji na podstawie wilgoci w powietrzu. To oczywiście nie dotyczy turbulencji czystego nieba, bo w takich sytuacjach nie ma żadnej wilgoci. To właśnie dlatego tego typu turbulencje są najtrudniejsze do wychwycenia z wyprzedzeniem.
Gdzie występują największe turbulencje?
Jeśli chodzi o trasy, na których najczęściej występują turbulencje, należą do nich przede wszystkim loty nad masywami górskimi: Alpami, Andami i Himalajami. To potężne naturalne przeszkody, które zmieniają kierunek ruchu powietrza.
Bardzo często turbulencje występują też podczas lotów nad oceanami, gdzie prądy konwekcyjne ulegają częstym zmianom. Trzeba jednak mieć świadomość, że turbulencje mogą pojawić się wszędzie i w każdym momencie – czy to na wysokości przelotowej, czy to podczas lądowania.
W jakich miejscach samolotu najmocniej odczuwa się turbulencje?
Turbulencje są najsilniej odczuwane w tyle samolotu, nieco mniej z przodu, a najmniej – w środku. Osoby, które boją się turbulencji, powinny wybierać miejsca nad skrzydłami, ponieważ jest tam najstabilniej. Skrzydła działają jak punkt obrotu i minimalizują ruchy w górę i w dół oraz przechylenia maszyny. W efekcie pasażerowie, którzy tam siedzą, w mniejszym stopniu doświadczają niedogodności.
Odkryj więcej: Najlepsze miejsca w samolocie. Których rzędów lepiej unikać?
Jak zachować się podczas turbulencji?
Jeśli wiesz, co to są turbulencje w samolocie, podejście do tego kłopotu może być o wiele bardziej racjonalne i pozbawione paniki. Jeśli wyczujesz drgania, w kabinie pojawią się ikonki zapiętych pasów lub załoga poinstruuje przez głośniki o nadchodzących turbulencjach, powinieneś szybko, lecz nie w popłochu, wrócić na swoje miejsce. Zapnij pasy bezpieczeństwa, schowaj ważne przedmioty do bagażu podręcznego i zamknij stolik.
Gdy podczas podróży samolotem następują turbulencje, największym zagrożeniem paradoksalnie nie jest groźba spadnięcia maszyny na ziemię, a niestosowanie się do zasad bezpieczeństwa. Samolotowi nic się nie stanie, lecz jeśli nie wrócisz na swoje miejsce i zignorujesz polecenia załogi, nagłe szarpnięcie może całkowicie wytrącić Cię z równowagi. Bez względu na to, czy za oknem jest burza, czy bezchmurne niebo, w obliczu komunikatu o turbulencjach koniecznie musisz więc zająć swoje miejsce. Dzięki temu nie będziesz musiał martwić się o swoje zdrowie.
Czytaj również: Zatkane ucho po locie samolotem. Co robić?
Jak ograniczyć stres związany z turbulencjami?
Nawet mając świadomość powstawania turbulencji, wewnętrzny strach może nie zniknąć. W trakcie drgań czy wstrząsów warto zająć czymś swoją głowę, na przykład słuchając muzyki lub odpalając pobrany wcześniej film. Warto również praktykować ćwiczenia oddechowe, by uspokoić fizyczne objawy stresu – mogą one dać Ci w kość tak samo mocno jak sam lęk!
Negatywne emocje możesz także ograniczyć dzięki minimalizowaniu stresu przed podróżą. Przybądź na lotnisko z wyprzedzeniem, rozluźnij się przed lotem, a także zadbaj o wszelkie formalności. Jeśli dla przykładu przyjeżdżasz na lotnisko samochodem, zostaw go na parkingu ParkujGo. Nie będziesz musiał martwić się o bezpieczeństwo swojego wozu, a także zapewnisz sobie wygodny i szybki transport na oraz z lotniska Kraków-Balice.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Turbulencje to wzmożone ruchy mas powietrza, które skutkują drganiami lub wibracjami samolotu. Występują one w wyniku ruchu powietrza w różnych kierunkach lub wlecenia w mocny prąd.
Pasy bezpieczeństwa są w stanie utrzymać Twoje ciało w miejscu w obliczu potencjalnych mocnych szarpnięć. Dzięki nim nie będziesz unikniesz sytuacji, w której bezwładnie uderzysz w inne siedzenie lub o ściankę kabiny.
Nie. Współczesne samoloty posiadają zaawansowane systemy stabilizacji i przewidywania turbulencji, a ich ogromna masa i siła nośna sprawia, że podmuchy wiatru lub różnica temperatury nie robi na maszynach wrażenia. Turbulencje mogą być niebezpieczne tylko w momencie, gdy pasażerowie nie stosują się do próśb załogi i protokołów bezpieczeństwa, na przykład nie zajmując miejsca na swoich siedzeniach.
Zdjęcie wyróżniające oraz grafiki wykorzystane w artykule: Designed by Magnific – https://www.magnific.com/
